IB Kimya Internal Assessment (IA) Nedir?

IB Kimya Internal Assessment (IA) Nedir? IA Süreci, Proje Örnekleri, Değerlendirme Kriterleri

IB Kimya Internal Assessment (IA) dersinde öğrencilerin kendi başlarına yürüttükleri bireysel araştırma projesidir. Basitçe söylemek gerekirse IA, öğrencinin ders boyunca edindiği bilgi ve becerileri kullanarak seçtiği bir kimya konusuna dair deneysel bir araştırma yapması ve bunu raporlaması demektir. IA çalışması okulda dersin öğretmeni tarafından yönlendirilir ancak büyük ölçüde öğrencinin bağımsız planlamasını ve yürütmesini gerektirir. Bu çalışma, öğrencinin yıl boyunca yaptığı laboratuvar araştırmalarının en önemli parçasıdır ve final notunun %20’sini oluşturur.

IA süreci nasıl işler? https://ibo.org Öncelikle öğrenci, IB Kimya müfredatındaki konularla ilişkili özgün bir araştırma sorusu belirler. Ardından bu soruya yanıt aramak için bir deney düzeneği tasarlar ve gerekli malzemeleri hazırlayarak deneyini gerçekleştirir. Deney sırasında nicel (sayısal) ve nitel (gözlemsel) veriler toplanır. Son aşamada öğrenci, bütün bu süreci ve bulguları detaylandıran bir IA raporu yazar. Bu rapor, giriş bölümünde araştırma sorusunu ve arka plan bilgisini, yöntem bölümünde deney düzeneğini, sonuçlar ve analiz bölümünde elde edilen verileri (hesaplamalar, grafikler dahil) ve tartışma kısmında ise sonuçların yorumu ile deneyin güvenilirliğine dair değerlendirmeleri içerir. IB, raporun toplam uzunluğu için 3000 kelime civarında bir üst sınır belirlemiştir.

IA raporu, öğrencinin kendi öğretmeni tarafından IB’nin belirlediği değerlendirme kriterlerine göre notlandırılır ve ardından IB dış değerlendiricileri tarafından denetlenerek standartlar arası tutarlılık sağlanır. Değerlendirme kriterleri; araştırma tasarımı, kişisel katılım (öğrencinin projeye özgün katkısı ve motivasyonu), analiz (veri işleme ve yorumlama kalitesi), sonuç ve değerlendirme (çıkarımların mantıklılığı, hata analizleri ve geliştirme önerileri) ve iletişim (raporun düzeni, dil kullanımı, kaynak gösterimi) gibi bileşenleri kapsar. Yeni müfredat düzenlemeleri, özellikle sonuç ve değerlendirme bölümüne daha büyük ağırlık vermektedir (IA puanının %50’si bu kısımdan gelmektedir). Bu da öğrencilerin sadece deney yapmayı değil, aynı zamanda bulgularını eleştirel bir bakışla değerlendirmeyi öğrenmelerini teşvik eder.

IA proje örnekleri: IA konusu seçerken öğrenciler genellikle ilgi duydukları ya da merak ettikleri bir sorudan yola çıkarlar. Önemli olan, konunun IB Kimya prensipleriyle bağlantılı ve deneyle araştırılabilir olmasıdır. Örneğin:

• Antasit karşılaştırması: Bir öğrenci, farklı markaların antasit tabletlerinin mide asidini nötralize etme etkinliğini karşılaştırmak isteyebilir. Bu projede çeşitli antasit markaları eşdeğer miktarda hidroklorik asit çözeltisi ile tepkimeye sokularak nötralizasyon dereceleri ölçülür (örneğin titrasyonla). Bu çalışma asit-baz kimyası ve stokiyometri bilgilerini gerçek dünya ile ilişkilendiren bir analiz sunar.
• Tepkime hızı ve sıcaklık: Bir başka öğrenci ise sıcaklığın bir kimyasal reaksiyonun hızına etkisini araştırabilir. Belirli bir reaksiyonu (örneğin sodyum tiosülfat ile hidroklorik asit) farklı sıcaklıklarda gerçekleştirip tepkimenin gerçekleşme süresini ölçerek reaksiyon hızı ile sıcaklık ilişkisini ortaya koyabilir.
• Diğer örnekler: Paslanma hızı üzerine çevresel faktörlerin etkisi, farklı meyve sularındaki C vitamini miktarının iyot ile tayini, çeşitli tuzların buz çözme etkinliklerinin karşılaştırılması gibi hem günlük hayatla bağlantılı hem de kimya ilkelerini içeren pek çok yaratıcı IA konusu seçilebilir.

İpucu: IA çalışmasında başarılı olmak için iyi bir planlama şarttır. Öncelikle araştırma probleminizin net ve odaklı olmasına dikkat edin. Ardından yönteminizi ayrıntılı bir şekilde tasarlayın; hangi değişkenleri ölçeceğinizi, neyi sabit tutacağınızı, kaç tekrar yapacağınızı belirleyin. Deneyinizi yaparken düzenli veri kaydı tutun ve beklenmedik sonuçlar çıkarsa bunları not edin – bazen en ilginç tartışmalar, beklenmedik sonuçların nedenlerini araştırırken ortaya çıkar. Raporunuzu yazarken IB’nin kriterlerini aklınızda bulundurun: Örneğin, sonuç kısmında bulgularınızı literatürle kıyaslayın, hata kaynaklarını ve geliştirme yollarını dürüstçe tartışın. Unutmayın, IA sizin kendi eserinizdir; özgün ve samimi bir çaba ortaya koymak, nottan bağımsız olarak da çok değerli bir öğrenim deneyimidir.